plattelandsdorp

komdorp

In Opbrakel liggen een aantal bronnen en bovenlopen van de Zwalm. Het landschap en reliëf worden gevormd door de opeenvolging van WZW-ONO georiënteerde beekdalen en interfluvia wiens onderling niveauverschil naar het noorden geleidelijk vermindert. Opbrakel ligt aan de oude Gallo-Romeinse heerbaan Bavai-Gent die uit de eerste eeuw van onze tijdrekening dateert. In de Middeleeuwen was deze zgn. Brunehildeweg een verbindingsweg tussen de rivaliserende graafschappen Henegouwen en Vlaanderen. Het rechte trace van deze historische baan die heel wat aan belang heeft ingeboet, bleef op het grondgebied van Brakel vrijwel intact en is van zuid naar noord in de Heinestraat, Cijnsland, Riebeke en de Romeinse weg bewaard. Aan de kruising van de Brunehildeweg en de Molenbeek stond vroeger het riante waterkasteel van de heren van Brakel. Een andere vergane transportweg is de spoorlijn tussen Brakel en Ronse, nu een wandelweg. Thans is de N8 de voornaamste verkeersweg.

De dorpskom waarin de Sint-Martinuskerk een acentrische inplanting heeft, ligt ten zuiden hiervan. De enige industriezone van Groot-Brakel sluit er ten oosten bij aan. Buiten de dorpskom is de bewoning geconcentreerd in straatgehuchten (o.m. Brakelbosstraat, Rovorst en Hutte) of verspreid in alleenstaande landbouwbedrijven. Het landschap bestaat uit grasland, akkerbouw, bossen, industrie en bewoning. Het aantal inwoners bedraagt circa 1500 (was ooit 2000 omstreeks 1800). Het aantal inwoners per km² is 179.